سيد محمد حسن بني هاشمي خميني
840
توضيح المسائل مراجع ( فارسي )
مسأله 5 تمامى پولهاى كاغذى از قبيل [ 1 ] دينارهاى عراقى يا ليره هاى انگليسى يا دلارهاى آمريكايى يا ريالهاى ايرانى و امثال اينها [ 2 ] ماليت دارند زيرا كه از طرف هر يك از دولتها نسبت به پولهاى كاغذى خود قيمتى معين شده كه در تمام مملكت قبول و رائج است و بدين جهت ماليت پيدا نموده و هر موقعى بخواهند از اعتبار و ماليت ساقط مىنمايند . و معلوم است كه اين پولها مكيل و موزون نيستند و از اين جهت معاوضه اين پولها به همجنس خود با زياده ، ربا نيست [ 3 ] و همچنين معامله اين پولها كه دَيْن در ذمه باشد به نقدى يا نقيصه يا زياده ، ربا نيست ، ( مثلًا ) اگر ده هزار ريال طلب را به كس ديگر به نه هزار ريال نقد معامله نماييم ربا نمىشود چنان كه مرحوم آيت الله يزدى اعلى الله مقامه در ملحقات عروه در ( مسألهء 56 تصريح نموده و مىفرمايد : " اسكناس معدود است و از جنس غير نقدين ( طلا و نقره ) مىباشد و داراى قيمت معينهاى است و حكم نقدين بر او جارى نمىشود پس جايز است فروش بعضى از آنها به بعض ديگر با زياده ، و همچنين جارى نمىشود بر آن حكم صرف كه وجوب قبض در مجلس است " [ 4 ] مسأله 6 سفته هاى ريالى كه در بين مردم معامله مىشود ، خود سفته ها ماليت نداشته و مورد معامله نيست و مورد معامله ريالهايى است كه اين سفته ها سند اثبات آنهاست ، مثلًا زيد يك خروار گندم را به دو هزار ريال فروخته و براى آن ، سفتهء دو ماهه مىگيرد ، آن وقت اين طلب را مىفروشد به يكصد ريال كمتر يعنى به يكهزار و نهصد ريال نقد . و سفته براى اثبات دو هزار ريال طلبست و شاهد بر اين كه اين سفته ماليت ندارد اين است كه شما يك خروار گندم را كه مىفروشى به دو هزار ريال ، اگر مشترى آن وجه را به شما داد ذمّهاش برى مىشود ، ولى اگر سفته داد ذمهاش برى نمىشود و به شما مقروض است تا اين كه دو هزار ريال را بپردازد و اگر سفته گم شود يا بسوزد باز هم مشترى ذمهاش مشغول است و بايد وجه گندم را بپردازد . اما اگر دو هزار ريال وجه نقد به فروشنده داده بود و آن گم شود يا بسوزد ، از كيسه فروشنده رفته و به مشترى هيچ مربوط نيست . [ 1 ] تبريزى : تمامى پولهاى كاغذى اعم از اسكناسهاى روسى يا . . [ 2 ] [ عبارت " و امثال اينها " در رساله آيت الله تبريزى نيست ] [ 3 ] نورى : خريد و فروش پول به نقيصه و زياده جائز نيست و جواز آن به نظر حقير ، فتح بابى براى بوجود آمدن مضرّاتى كه در ربا خوارى وجود دارد و در اخبار اهل بيت عصمت عليهم السلام از آن تحذير شده است ، مىگردد ؛ بلى ، خريد و فروش ارز بطورى كه متعارف است ، نه به قصد ربا و با تبانى قبلى كه مستلزم ربا خوارى باشد ؛ اشكال ندارد [ 4 ] تبريزى : و مانند اسكناس است نوط و مانند اسكناس است ساير پولهاى دولتى بنا بر أظهر .